De definitie laat geen twijfel bestaan: "Centrale basis van het leven voor planten en direct of indirect voor mensen en dieren." Maar het was al duidelijk vóór de vermelding in de online encyclopedie Wikipedia: de bodem is de basis voor alles. En de reden waarom het moet worden beschermd, kan al uit deze realisatie worden afgeleid. Een van de bedreigingen, zo niet de belangrijkste, is erosie, dwz het verlies van vruchtbare grond door wind of water.
Meer dan intercrops
Iedereen die zich met het onderwerp bezighoudt, zal snel vinden: een geïsoleerde overweging is zinloos. "Breng de grond in vorm", zegt Dr. Jana Epperlein die het doel van alle beschermende maatregelen samenvat. De focus ligt op het systeemconcept, voegt de expert van de Society for Soil and Water Conserving Tillage (Gesellschaft für konservierende Bodenbearbeitung eV – GKB) in Neuenhagen bij Berlijn toe, en dat betekent: "Overdekte grond is beschermd en leeft." Oogstresiduen, zegt Epperlein, zijn niet voldoende voor deze bescherming; het zou vegetatie moeten zijn. De wetenschapper ziet intercrops als een, maar niet de enige methode en roept op tot meer creativiteit bij de productie van gewassen, bijvoorbeeld gemengde gewassen.
"Producenten moeten voorzichtig zijn met ondergrondse structuren en het bodemleven"
Vanwege de voortschrijdende klimaatverandering moeten boeren over de hele wereld nadenken over hoe ze hun bodem kunnen beschermen tegen erosie, want extreme weersomstandigheden zullen waarschijnlijk toenemen. En ze moeten – letterlijk en figuurlijk – niet aan de oppervlakte blijven als het gaat om bodembescherming. Het onderwerp heeft in zekere zin zijn ups en downs: producenten moeten ook heel voorzichtig zijn met de ondergrondse structuren en het bodemleven.
Beperkingen van de belastbaarheid
Het is bijna al de klassieker geworden tegen verdichte grond waarin de structuur niet meer is zoals het zou moeten zijn en het leven in de grond moeite heeft om te overleven – banden met gereguleerde bandenspanning of dubbele banden voor landbouwmachines. Kortom, het idee is om kruisingen goed te plannen, of zoals de DLG-informatiefolder "Bodembeschermend gebruik van landbouwmachines" aangeeft: de mechanische belastbaarheid van de bodem is beperkt. Het doel moet zijn ter ondersteuning van het gewicht en de trekkrachten van landbouwmachines op stabiele grond met minimale spoorvorming. "
De laadbaarheid kan worden verhoogd, zoals wordt bewezen door een citaat uit de DLG-informatiefolder: "Grondbewerkingsmethoden met verminderde frequentie, intensiteit en diepte van interventie versterken de laadcapaciteit van de grond". De vaak goede verhandelbaarheid van op een conserverende manier gecultiveerde grond mag boeren niet verleiden om onder deze omstandigheden veldwerk uit te voeren, zeggen de DLG-experts.
De juiste bescherming voor elk grondtype
Systematische bodembescherming gecombineerd met technische oplossingen met tuinbouwmaatregelen, zoals onderzaaien, kunnen inwendige erosie ("uitspoelen") in akkerbouwgewassen verminderen of voorkomen. De lijst kan bijna voor onbepaalde tijd worden voortgezet en kan nog steeds tot in detail worden uitgebreid, want afhankelijk van de grondsoort en de geteelde gewassen is een andere strategie vereist.
AGRITECHNICA 2019
De "World Reference Base for Soil Resources" onderscheidt 32 referentiegrondgroepen, die verder worden gedifferentieerd met aanvullende kenmerken. Deze diversiteit aan grondsoorten wordt weerspiegeld in het leidende thema van AGRITECHNICA 2019: Global Farming – Local Responsibility. De juiste (individuele) bescherming voor elke grond.
Het handhaven van de natuurlijke bodemvruchtbaarheid, of idealiter het vergroten, is geen "ecologisch doel op zich". Integendeel, boeren beschermen hun bestaan ermee en – gezien de Wikipedia-definitie – de basis voor het leven. Bodembescherming in de landbouwpraktijk veronderstelt dat landbouwers zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid en over de nodige knowhow beschikken. Voor bodemwetenschapper Epperlein begint dit al in trainingen en studies. In Duitsland beschouwt zij de hogescholen en universiteiten op de juiste weg in onderzoek en onderwijs. Volgens de GKB-expert zou het in de praktijkopleiding, het klassieke landbouwleerwezen, iets meer kunnen zijn.
Bron: Agritechnica
