de Loonwerker zet dit keer een bijzondere machine voor een even zo bijzondere toepassing in de kijker. De HEN WPF frees voert namelijk vier bewerkingen tegelijk uit en revitaliseert daarmee onverharde en halfverharde (veld) wegen en paden in één werkgang.
Onalledaags en vernuftig, dat zijn toch wel de eerste woorden die te binnen schieten bij het zien van de WPF frees van de Duitse fabrikant HEN Technologie. Nu ontwikkelt en bouwt dit bedrijf überhaupt al heel specifieke machines, maar de WPF frees is hoe dan ook bijzonder. WPF staat voor Wege Plege Fräse ofwel frees voor onderhoud voor paden en wegen. De WPF frees combineert daarbij vier bewerkingen in een werkgang: frezen, mengen, profileren en verdichten van voornamelijk halfverharde kavel-, schelpen-, veld- en zandpaden. Volgens importeur voor de Benelux, GTJ Trading, is de machine dusdanig uniek dat er geen vergelijkbare machine op de markt te vinden is.
Specialisatie in specialistische machines
De machines van HEN Technologie markeren in 1999 de oprichting van het overkoepelende bedrijf HEN AG in Steinheim-Höpfigheim, niet ver van Stuttgart, Duitsland. HEN is een samenvoeging van Helmut en Engineering en combineert daarmee de naam van de oprichter Helmut Nafzger met zijn specialisme: bos- en veldwegenonderhoud. Dat deed hij zelfstandig sinds 1995. Naast HEN Technologie, de constructietak, is er HEN Fahrzeugtechnik dat dealer is van (elektrische) voertuigen van Bonetti en Esagono Energia en aan- en opbouwtechniek levert voor Unimogs. HEN Werksvertretungen tenslotte verdeelt Bruni-, Bema- en Votex-machines. Helmuts zoon Peter Nafzger leidt het bedrijf en ook Peters dochter zit in het familiebedrijf dat momenteel 24 medewerkers heeft.
Helmut Nafzger begon begin deze eeuw met de ontwikkeling van de HEN WPF200. “Hij zag hoe fiets- en wandelpaden en halfverharde bos- en veldwegen veelal werden onderhouden en opgeknapt door gaten en sporen te dichten met nieuw materiaal en dat uit te vlakken met een grader. Precies zoals in België en Nederland ook gebruikelijk is”, zegt Jip Janssen van GTJ Trading. GTJ Trading, ook een familiebedrijf van Jip en vader Peter Janssen, is importeur van HEN voor de Benelux. Daartoe heeft het bedrijf vestigingen in Roermond en Groningen (Nederland). In België werkt het bedrijf samen met Dekens Agri Technics in Zepperen/Sint-Truiden.
Freesrotor verplaatst materiaal ook opzij
In eerste instantie construeerde Nafzger de twee meter brede WPF200 frees. De machine combineert zoals aangegeven vier bewerkingen in een werkgang. Dat begint met een rotoras van 325 millimeter groot. Op de rotor zitten 144 zogeheten ronde schacht beitels in spiraalvorm. De ronde beitels die je ook op asfaltfrezen vindt, zijn met een spanstift en seegerring gemonteerd in een ronde schacht op de rotoras. De totale diameter van de rotor komt daarmee op 425 millimeter. De rotor draait tegen de rijrichting in met een laag toerental van 250 omwentelingen per minuut. Functioneel is de werking te vergelijken met een overtopfrees maar dan zonder het materiaal te verkleinen.
Janssen: “Dat lage toerental is belangrijk voor een optimale werking. Daarnaast rijd je ook langzaam. Gemiddeld vanaf 0,5 kilometer per uur en als de omstandigheden het toelaten maximaal 1,5 kilometer per uur. Over omstandigheden gesproken: paden en wegen aanpakken met de HEN WPF doe je idealiter wanneer de ondergrond enigszins vochtig is. Niet te nat en zeker niet te droog. Meestal in het voor- en najaar dus.”
Aandrijving door dubbele ketting
De rotor wordt via tandwielkasten en een dubbele ketting aangedreven door de aftakas van de trekker. Die moet minimaal 100 pk hebben maar vooral voldoende eigen gewicht en hefvermogen voor de ruim 2.500 kilo wegende HEN WPF200. De machine kan objecten ter grootte van een straatklinker aan en de rotoraandrijving is beveiligd met een breekbout. De beitels zijn dusdanig op de freesrotor gepositioneerd dat materiaal in beperkte mate van rechts naar links wordt verplaatst.
Profileren en verdichten
Nadat de freesrotor het oppervlak tot maximaal twaalf centimeter diep heeft losgemaakt en heeft gemengd, is de grove fractie onderin en de fijne fractie bovenop belandt dankzij de profileerstrip. Diezelfde strip profileert eveneens het nieuwe oppervlak.
Hierna volgt de hydraulisch aangedreven trilplaat om de nieuwe toplaag van bestaand materiaal terug te verdichten en voldoende hechting te waarborgen. Dit vraagt een 65 liter oliedebiet en een drukloze retour. Het idee is dat je een pad of weg van bijvoorbeeld vier meter breed in twee rijrichtingen aanpakt waarbij je in beide richtingen rechts aanhoudt. Op deze manier kun je voor de afwatering een zadeldakprofiel aanleggen.
de nieuwe toplaag terug herverdichten. Dit vraagt 65 liter olie (WPF200) en een drukloze retour.
Smallere paden
Smallere paden leg je iets onder afschot, op één oor. “Je kunt een pad desgewenst ook tweemaal bewerken waarbij je de eerste keer bijvoorbeeld 12 centimeter diep werkt en de tweede keer 3 centimeter met een iets hogere snelheid van bijvoorbeeld 1,2 kilometer per uur. Dat werkt het beste met een trekker met cvt-transmissie. Daarbij spreekt het denk ik wel voor zich dat je niet zomaar iedereen met de machine op pad kunt sturen. Als chauffeur moet je op het juiste moment én met gevoel te werk gaan. Vooral bij het inzetten en uitheffen om te voorkomen dat je gaten achterlaat. Het voordeel is wel dat je een klus die normaal door meerdere personen, machines en bewerkingen wordt aangepakt, nu in één keer met één persoon kunt uitvoeren. ”
HEN Technologie kan de frees optioneel uitvoeren met een systeem om bindmiddel toe te voegen tijdens het frezen. Of een middel voor het beperken van de hoeveelheid stof.
WPF100 op verzoek van GTJ
Jip Janssen vertelt hoe zijn vader Peter en Helmut Nafzger elkaar ooit ontmoetten op de Duitse vakbeurs Demopark in Eisenach, Duitsland. “Ondertussen zijn wij sinds 2013 voor Nederland importeur voor alle machines van HEN Technologie. Sinds 2021 ook in België en Luxemburg. Omdat we erg veel vraag van gemeentes ervaren voor het aanpakken van smalle paden zoals wandelpaden en paden op begraafplaatsen met compact(re) trekkers, heeft mijn vader er bij de fabrikant op aangedrongen om een één meter uitvoering te ontwikkelen. Dat is inmiddels ruim tien jaar geleden waardoor sinds 2015 ook de WPF100 uitvoering in het leveringsprogramma zit.”
De WPF100 is feitelijk een versmalde WPF200 want alle componenten zijn identiek en dus even robuust gebouwd. Vanwege de compactere werkbreedte van één meter heeft de WPF100 56 in plaats van 144 beitels en één in plaats van twee trilplaten. Daarbij volstaat 35 liter olie per minuut en een drukloze retour voor de herverdichting met de trilplaat. De machine weegt 1.150 kilo en vraagt minimaal 85 pk. Je kunt ‘m ook aan een door HEN Technologie ontwikkelde arm monteren zodat je naast de trekker kunt werken.
Het resultaat nadat David Moermans een halfverhard pad op een camping heeft bewerkt met zijn
HEN WPF200. Links het beeld voor de bewerking en rechts het beeld na twee werkgangen.
Kijk voor meer informatie op www.dekens-agritechnics.be en www.gtjtrading.nl.
Tekst: René Koerhuis en Seppe Deckx
Beeld: Seppe Deckx en Onno Bruins
