Derogatie lijkt te verdwijnen: "Zwart scenario voor kringlooplandbouw"

Waarschijnlijk wordt aankomende maandag door het ministerie aangekondigd dat er volgend jaar geen derogatie zal zijn Nederlandse boeren. Dat schrijft NOS.

Tegenslag op tegenslag

Geen derogatie betekent tegenslag op tegenslag voor Nederlandse boeren. Ook is het verlies een zwart scenario voor kringlooplandbouw. Omdat een kleiner deel van bodembemesting uit dierlijke mest mag komen, worden we afhankelijker van kunstmest. Dat meldt LTO in een reactie op de berichtgeving.

Dit is een grote kostenpost voor boeren zonder dat we het milieu ermee helpen.

Wat gebeurt er als we derogatie verliezen?

In een aantal landen, waaronder Nederland, is een uitzondering gemaakt op de stikstofregeling. Onder een aantal voorwaarden kunnen melkveehouders een beroep doen op derogatie, zodat ze 230 kg of 250 kg stikstof (afhankelijk van grondsoort) uit dierlijke mest op een hectare voedergrasland mogen gebruiken.

Naast Nederland hebben Ierland, Italië, Denemarken en België (enkel Vlaanderen) op dit moment het recht verworven. Eerder maakten ook Oostenrijk en Duitsland er ook gebruik van.

Wat is derogatie?

Allereerst: wat is derogatie eigenlijk? Derogatie is een officieel woord om met toestemming van de EU af te wijken van een algemeen vastgestelde norm. Deze norm is vastgesteld op 170 kg stikstof uit dierlijke mest per hectare grond. Het woord staat in verband met de Europese mestwetgeving, die sinds 1 januari 2006 geldt.

Hogere kosten

Als de derogatie wegvalt, zullen veehouders mest moeten afvoeren en juist kunstmest moeten aankopen. Dat zorgt voor hogere kosten. Waar akkerbouwers nu vaak kiezen voor varkensmest, zullen zij dan sneller gebruik maken van rundveemest. Daardoor valt er ook een gat in de mestafzet van varkenshouders en dat heeft invloed op hun portemonnee.

Het belang van mestafzet en mestverwerking zal toenemen. Dat betekent dat de kosten voor mestafzet zullen flink stijgen. Daarnaast zullen de kosten van kunstmest nog verder stijgen, welke door het Oekraïne-conflict al ontzettend hoog zijn.

Verduurzaming komt tot stilstand

Geen derogatie betekent dus hogere kosten. Door die hogere kosten blijft er nog minder over om bedrijven te verduurzamen op het gebied van stikstofaanpak, methaan- en fosfaatuitstoot, kringlooplandbouw, enzovoort. Ook zal een omschakeling naar biologische of bio-dynamische landbouw een grotere stap worden.

Derogatie past binnen kringlooplandbouw

Derogatie draagt ook bij aan het verbeteren van de bodem en het sluiten van kringlopen. Mest geproduceerd op veehouderijen gaat het land op, waardoor je de bodem voedt. Daarmee maak je minder gebruik van kunstmest. Zonder derogatie wordt het een stuk lastiger om de kringloop te sluiten.

Gewasderogatie

In 2019 ontwikkelde LTO Nederland een brede visie op toekomstig mestbeleid met de titel ‘de route van herbezinning mestbeleid naar agrarisch bodembeheer voor boer, klimaat en biodiversiteit.’ Hierin wordt de focus verlegd van ‘mest’ en ‘beleid’ naar ‘bodembeheer’.

Daar past ook gewasderogatie in. Voor specifieke gewassen komt er dan meer ruimte om dierlijke mest aan te brengen. Evenwichtsbemesting wordt daarbij gestimuleerd. Gewassen worden zo beter voorzien in hun mineralenbehoefte, zonder dat de waterkwaliteit erdoor beïnvloed wordt.

Ook milieu lijdt onder niet doorgaan derogatie

Ook vanuit milieu-oogpunt is niet doorgaan van derogatie ongunstig. Het gebruik van dierlijke mest zal afnemen, maar gebruik van kunstmest neemt weer toe. De minister ziet bovendien het risico van fraude en overbemesting toenemen als de derogatie niet doorgaat. Doordat de tachtig procent graslandverplichting vervalt, zal er meer grasland gescheurd worden. Dit kan gepaard gaan met stikstofverliezen naar grond- en oppervlaktewater en heeft een negatief effect op de CO₂-vastlegging in de bodem.